Akar Nusa
Di sebuah majlis pengebumian Cina di Ipoh, seorang yang tidak dikenali bertanya kepada seorang lelaki tua satu soalan pendek: "Anda bercakap dialek apa?" Jawapannya memberitahu dia dewan mana patut dikunjungi, tokong mana patut ditanya dan cerita apa yang patut dijangka.
Kisahnya
Kebanyakan orang Cina Malaysia berasal daripada pendatang selatan China yang datang dari Fujian dan wilayah Lingnan antara awal abad ke-19 dan pertengahan abad ke-20. Cina bukan satu dialek. Orang yang datang dari tempat berlainan bertutur dalam bahasa yang berlainan, dan bahasa itu tidak saling difahami.
Maka pendatang baharu menyertai kumpulan dialek mereka sendiri. Di Tanah Melayu, kumpulan ini menubuhkan persatuan. Huiguan ialah dewan untuk orang dari kawasan yang sama. Dewan ini memberi bantuan sosial, agama dan kebajikan, termasuk tokong, tanah perkuburan, jamuan dan opera. Di Singapura, lima kumpulan dialek utama mengatur kehidupan sosial orang Cina.
Menjelang akhir abad ke-19, setiap kumpulan telah menemui kerjanya. Orang Hokkien menjadi kumpulan yang dominan. Orang Kantonis bekerja sebagai pelombong dan dalam kerja tebus guna tanah. Orang Hakka ialah petani bukit dan pelombong. Orang Teochew bekerja dalam penanaman ladang. Orang Fuzhou (Foochow) menceburi perniagaan. Orang Hainan menjadi tukang masak dan pelayan di kedai kopi dan restoran. Orang Henghua dan Hokchia menjalankan perniagaan keluarga, dan orang Kwongsai bekerja dalam buruh.
Ini masih kelihatan pada peta. Hokkien paling kuat di George Town, Klang, Melaka dan Muar. Kantonis ialah bahasa Cina utama di Kuala Lumpur, Ipoh, Seremban dan Kuantan. Hakka kuat di pekan pedalaman seperti Kulai dan Cameron Highlands. Teochew didengar di pantai barat Perak dan di Johor Bahru. Di Sarawak, orang Hakka mendahului penanaman lada di kawasan Kuching-Serian, dan orang Fuzhou serta Kantonis mendahului di kawasan Sarikei-Binatang.
Hari ini Mandarin telah menjadi bahasa yang dikongsi, sebahagian besarnya melalui sekolah Cina. Dewan dialek kekal sebagai rumah budaya. Dewan perhimpunan Hainan berdiri di Johor Bahru dan Melaka.
Kisah ini mempunyai lapisan yang lebih lama juga. Dalam gelombang terawal, dari abad ke-13 hingga ke-17, pendatang Cina menerima banyak budaya Melayu dan membentuk kumpulan seperti Peranakan dan Sino-Native. Selepas 1974, apabila Malaysia dan China menjalin hubungan diplomatik, gelombang yang lebih kecil orang berbahasa Mandarin tiba dari timur laut China. Setiap gelombang menambah satu lapisan lagi kepada gambaran orang Cina Malaysia.
Di mana anda masih boleh melihatnya hari ini
- Dewan perhimpunan (kuan, huay kuan) di bandar-bandar di seluruh Malaysia.
- Dewan Hainan di Johor Bahru dan Melaka.
- Makanan yang berkait dengan dialek, seperti sarapan kedai kopi yang dipopularkan oleh pemilik Hainan.
- Opera dan perayaan tokong yang diadakan oleh dewan-dewan itu.
Apa yang DNA boleh beritahu, dan apa yang tidak
Kumpulan dialek berkaitan dengan dari bahagian mana di selatan China sesebuah keluarga datang dan bahasa apa yang mereka tuturkan. Anggaran rantau mungkin menunjukkan rakyat Malaysia yang telah kami uji ke arah selatan China atau Asia Tenggara. Ia tidak akan menamakan dialek. Kami tidak menjumpai kajian yang dapat kami buka yang membezakan kumpulan dialek melalui DNA.
Dialek ialah urusan bahasa dan komuniti, dan orang belajar serta menukar bahasa. DNA tidak menentukan kaum, agama atau mana-mana status undang-undang.
